Anasayfa İletişim Site Ağacı
TürkçeEnglish

Web sayfamıza hoş geldiniz!

site içi arama  

Pompa Seçiminde Yapılacaklar


POMPA SEÇME KILAVUZU

  AŞINDIRICI İNCE SIVILAR KOYU KATI KURU ÇALIŞMA ÇIKIŞ BASINCI
İÇTEN EKSANTRİK DİŞLİ
İ
İ
Ç
K
O
İ
HELİS & DÜZ DİŞLİ
İ
İ
İ
K
O
Ç
LOBLU
İ
O
Ç
Ç
O
İ
PALETLİ
K
Ç
O
K
İ
O
Ç = Çok İyi  ,    İ = İyi  ,    O = Orta  ,    K= Kötü

Tablo : 4

 

POMPA KARAKTERİSTİKLERİ

İÇTEN EKSANTRİK DİŞLİ POMPALAR
Avantajları;
  1. İki adet hareketli parçası vardır
  2. Bir adet salmastra yuvası vardır
  3. Pozitif emme, titreşimsiz basınçlıdır
  4. Yüksek viskoziteli sıvılar için idealdir
  5. Bakımı kolaydır
Dezavantajları;
  1. Çoğunlukla düşük devir gerektirir
  2. Orta basınçlıdır
  3. Yükü pompa mil yatağı taşır.
HELİS & DÜZ DİŞLİ POMPALAR
Avantajları;
  1. Yüksek devirlerde çalışabilir
  2. Pozitif emme, titreşimsiz basınçlıdır
  3. Orta basınçlıdır
  4. Bazı modelleri yüksek viskoziteli sıvılar için idealdir
  5. Yük tek yatakda değildir
  6. Sessiz çalışır
Dezavantajları;
  1. Sıvı ile temas eden dört adet yatağı vardır
  2. Bazen dört adet salmastra yuvası gerektirir (Dıştan bilyalı modellerde)
  3. Bazı modelleri katı partikül geçişine olanak vermez.
LOBLU POMPALAR
Avantajları;
  1. Orta büyüklükteki katıları transfer edebilir
  2. Sıvı transferi esnasında yüzey malzemeleri arasında sürtünme yoktur
  3. Pompanın , servis hattına bağlı durumdayken temizliği yapılabilir
  4. Pozitif emme kabiliyetine sahiptir
  5. Sessiz çalışır
Dezavantajları;
  1. Zamanlayıcı dişlisine ihtiyaç vardır
  2. İki adet sızdırmazlık elemanı gerektirir.
  3. İnce sıvılarda yüksek devir gerektirir
  4. Tamiratının fabrika tarafından yapılması gerekir.
PALETLİ POMPALAR
Avantajları;
  1. İnce ve koyu sıvıları transfer edebilir
  2. Bazen solventler ve LPG de tercih edilir
  3. Kısa periyotta kuru çalışabilir
  4. Vakum yapma özelliği iyidir
  5. Tek salmastra yuvası gerektirir
Dezavantajları;
  1. Bazen iki adet salmastra yuvasına ihtiyaç duyulur
  2. Orta basınçlıdır
  3. Bazı modeller karmaşık gövdelidir
  4. Aşındırıcı sıvılar için uygun değildir
  5. Bazı modeller yüksek viskoziteli sıvılar için uygun değildir.

Tablo : 5

 

POMPA SEÇİMİ YAPILIRKEN KULLANILACAK 9 BASİT ADIM

  1. Sistemin istediği kapasite belirlenir; Pompanın kullanılacağı sistemin ihtiyaç duyduğu kapasite miktarı m³/h (metreküp/saat) veya l/dk (litre/dakika) cinsinden belirlenir.
  2. Transfer edilecek sıvının , transfer esnasındaki viskozitesi belirlenir; Sıvının viskozitesi; pompanın büyüklüğü, boru çaplarının tayini, pompayı tahrik edecek motor veya redüktörün tayini için çok önemli bir faktördür.Bu sebeplerden dolayı, sıvının transfer esnasındaki viskozitesi net olarak belirlenmelidir. Aşağıda linkte viskozitelerin çevirimleri verilmiştir.

    Tablo 6 Viskozite çevrim tablosunu görüntülemek için tıklayınız.

  3. Pompanın büyüklüğü belirlenir; Daha önce belirlenen kapasite ve viskozite göz önünde bulundurularak TABLO 3 den pompanın büyüklüğü belirlenir.
  4. Pompanın tipi belirlenir; Yukarıdaki tablodan pompa büyüklüğü seçildikten sonra; sistemin gerekleri dikkate alınarak pompanın tipi belirlenir. (İçten Eksantrik Dişli, Helis dişli vb.)
  5. Pompanın emme hattı boru çapı belirlenir; Pompa ekseni ile depodaki sıvı arasındaki maksimum (Pozitif emme) mesafeye EMME DERİNLİĞİ denilir. Bu mesafe; emme borusu uzunluğu, çapı, boru üzerindeki dirsekler, filtreler ve klapeler tarafından belirlenir. Emme Mesafesi; Sistemin bulunduğu yerdeki hava basıncına bağlıdır. Hava basıncı, deniz seviyesinde teorik olarak 760 mmHg veya 10,33 mss olarak kabul edilir. Bu değer pratikte 10 mss olarak alınabilir.
    Deniz seviyesinden her 100 m yukarıya çıkıldıkça emme mesafesi, basınç düşmesinin bir sonucu olarak 10 cm azalır. Başka bir deyişle, 1000 m yükseklikteki bir pompanın emme mesafesi deniz seviyesindeki aynı tip bir pompaya göre 1 m, 2000 m yükseklikte ise 2 m daha düşük olacaktır. Fitting malzemelerindeki vb. kayıplarda göz önüne alınırsa 2000 m yükseklikteki bir yerde bulunan pompa, ortalama olarak 6 m ile 7 m arasındaki bir mesafeden çekiş yapabilir. Bu mesafe, çekilen malzemenin yoğunluğuna ve ortam sıcaklığına bağlı olarak değişebilir.
    Pompanın vakum (emme) için çalışacağı durumlarda, emme borusunun pompa giriş ağzı çapından küçük olarak seçilmesi ve mümkünse emme hattına klape bağlanması gerekir.
    Pompa, emme yerine basma için çalışacaksa, deponun mümkün olduğunca yakınına veya alt sınırına monte edilmeli ve emme borusu pompa giriş ağzından daha büyük çapta veya aynı çapta olmalıdır.
  6. Pompanın basma hattı boru çapı belirlenir; Pompanın basma hattı boru çapı; transfer edilecek sıvının viskozitesi, özgül ağırlığı ve basma mesafesine bağlı olarak aşağıdaki tablodan faydalanılarak belirlenir. (Tablo : 8 – 1, 2, 3, 4 = Viskozite ve kapasiteye bağlı boru güç kaybı )
  7. Pompaya hareket verecek motor gücü belirlenir;
    Pompaya hareket verecek motorun gücü; pompanın transfer ettiği sıvının kapasitesine (lt/h), karşı dirence (mss), sıvının özgül ağırlığına ve pompanın verimine bağlı olarak değişir. Özgül ağırlığı 1 ve 1’den az olan sıvılar için borulardaki karşı direnç; yatayda 100 metre için 10mss, dikeyde ise 10 metre için 10 mss olarak kabul edilir. Özgül ağırlığı 1’den fazla olan sıvılar için ise borulardaki yük kaybı (karşı direnç) tablo 8 deki katsayılar kullanılarak aşağıdaki formül ile hesaplanır; Not : Karşı direnç hesaplanırken hatta bulunan dirsekler, vanalar, klepeler v.s nin eşdeğer boru uzunlukları da dikkate alınmalıdır. Eşdeğer boru uzunlukları tablo 7 da verilmiştir. Karşı Direnç (mss) = Katsayı (Tablo 8 – 1, 2, 3, 4 den) x Sıvının özgül ağırlığı x 0.226 x Borunun boyu (m) 
    Pompanın verimi ise GRAFİK 1 de bulunur.
    Yukarıda bahsedilen değerler tespit edildikten sonra, Pompaya hereket verecek motorun gücü aşağıdaki formül ile hesaplanır;

    Motor Gücü (hp) = Kapasite (lt/h) x Karşı Direnç (mss) x Sıvının Özgül Ağırlığı
    3600 x 75 x Pompanın verimi
    1 kW = 1,36 hp


    Tip
    1” 1¼” 1½” 2” 2 ½” 3” 4” 5” 6” 8” 10”
    Sürgülü Vana 0,2 0,25 0,3 0,35 0,45 0,5 0,75 0,9 1,2 1,5 1,7
    Çek Valf 2 2,5 3 4 5 6 8 10 12 16 20
    Emiş Klepesi 2 2,5 3 4 5 6 8 10 12 16 20
    Deve Boynu 0,5 0,8 0,9 1,1 1,3 1,6 2,1 2,8 3,5 4,5 5,5
    Standart T 2 2,5 3 4 4,5 5,5 7 9,5 12 15 18
    Standart Dirsek 0,8 1 1,4 1,6 2 2,5 3,5 4,5 5 6,5 8

    Tablo : 7 Vana ve fittinglerin aynı direnç kaybına karşılık gelen eşdeğer düz boru boyutları 

     

    VİSKOZİTE - KAPASİTE'YE BAĞLI BORU GÜÇ KAYBI TABLOSU
    Tablo 8 'yu excel formatında indirmek için tıklayınız.

     

    GRAFİK 1 : Pompanın verimi (büyük halini görmek için grafiğe tıklayınız.)

     

     

  8. Pompanın malzemeleri ve özellikleri belirlenir; Pompada kullanılacak malzemeler; pompanın transfer ettiği ürüne göre değişiklikler göstermelidir. Çünkü her sıvının kimyasal ve fiziksel özelliği farklı olduğundan pompa malzemesi ile etkileşimi farklılıklar gösterir. Bunun içindir ki pompada kullanılan malzemeler sıvıya göre seçilir. Örneğin yağlayıcı özelliği olan bir sıvının transferinde kullanılan pompanın yatakları bronz olurken, asit kaynaklı bir sıvının transferinde kullanılan pompanın yatakları karbon olarak seçilmektedir. Bunların yanında gıda transferi gerçekleştiren pompaların, sıvı ile temas eden kısımlarının komple paslanmaz veya teflon malzemeden imal edilmeleri gereklidir. Pompa malzemesi belirlendikten sonra pompadan geçecek sıvının, dolayısı ile pompanın ısıtılması veya soğutulması gerekliliğine göre pompanın ceketli veya ceketsiz olmasına karar verilir.
  9. Pompanın akuple şekli belirlenir;

Pompanın bütün özellikleri belirlendikten sonra, son olarak pompanın nasıl hareket alacağına karar verilir. Mevcut Akuple şekilleri aşağıdaki gibidir

  1. Akuple edilmemiş (Çıplak Pompa)
  2. Elektrik motoruna direk akuple
  3. Redüktörlü elektrik motoruna akuple
  4. Redüktörlü akuple
  5. Kayış kasnaklı akuple
  6. Varyatörlü redüktörlü elektrik motoruna akuple
  7. Çekilir tip (tekerlekli) şase üzerine akuple
  8. Kayış kasnaklı ve redüktörlü akuple
AnasayfaİletişimSite Ağacı